We współczesnych czasach zapomnieliśmy o pierwotnych – słowiańskich i litewskich korzeniach naszych kultur i o możliwościach, jakie daje znajomość dawnych wierzeń, podań, legend. A mogą być one wielką inspiracją do tworzenia sztuki współczesnej. Zadaniem naszego projektu jest zbliżenie obu kultur, zwrócenie uwagi na ich bogactwo, dotarcie do szczytnych i pięknych – a w dużej mierze wspólnych - korzeni naszych kultur. Chcemy pokazać, że baza mitologiczna i symboliczna archaicznej kultury obu narodów jest wspólna, a dotarcie do niej, pomimo bardzo odmiennych przecież języków Polski i Litwy – staje się czynnikiem łączącym obie kultury.

Celem naszym jest poznanie i przybliżenie legend obu państw, przetransformowanie ich na realia współczesne, a następnie zapisanie zupełnie nowoczesnej opowieści, opartej jednak na poznanych elementach. Równolegle dokonamy wizualizacji poprzez symbol plastyczny. W warsztatach plastycznych ważnym elementem będzie wykorzystanie naturalnych materiałów: drewna, muszli, piasku, korzeni, mchu, liści...

MIT O STWORZENIU ŚWIATA

Na początku nie było nic, prócz wielkiego oceanu, który nie miał kresu - oraz Peruna unoszącego się tuż nad wodami i Welesa nurkującego w oceanie, wynurzającego się raz po raz z toni morskiej. Pewnego razu, gdy się wynurzył, podsunął Perunowi pomysł stworzenia świata. Dotychczasowy porządek rzeczy był taki, że ani Perun, ani Weles nie mogli stworzyć go samodzielnie, konieczne było współuczestnictwo obu w tym wspaniale dziele.

Wtedy rzekł Perun do Welesa: "Przynieś z dna oceanu garść mułu mówiąc, że bierzesz go w imię moje i twoje". Weles zanurzył się w morską toń i dotarł do dna. Biorąc garść mułu powiedział: "Biorę cię ziemio w imię moje", lecz muł rozpływał mu się w garści. To samo zaklęcie powtórzył próbując drugi raz zaczerpnąć mułu, lecz bezskutecznie. Dopiero za trzecim razem wypowiadając zaklęcie poprawnie pochwycił odrobinę mułu i udał się na powierzchnię oceanu.

Gdy Weles wynurzył się, Perun wziął od niego muł i rozrzucił go po powierzchni oceanu. Tak powstała ziemia. Przebiegły Weles zatrzymał część stwórczego mułu w ustach w tajemnicy przed Perunem, lecz ten zwietrzył podstęp i uderzył go w potylicę. Weles wypluł wtenczas piasek. Tak powstały góry.

Z początku ziemia była mała, ale obaj stwórcy mogli się na niej swobodnie położyć. Gdy tak odpoczywali, Weles zamyślił strącić do wody śpiącego Peruna. Począł więc go spychać. Perun jednak nie dotknął wody, bo - ku zaskoczeniu Welesa - ziemi pod Perunem przybywało. Weles próbował strącić Peruna spychając go we wszystkich czterech kierunkach, lecz zawsze bezskutecznie. Kiedy Perun obudził się, usłyszał od Welesa: "Już czas abyśmy pobłogosławili ziemię". Perun mu odparł: "Gdy spałem, nakreśliłem kierunki świata i pobłogosławiłem ziemię". Ostatecznie Perun udał się w niebiosa uderzając Welesa piorunem. Ten rażony jego siłą został strącony do podziemi.

Perun

Bóstwo swym zasięgiem obejmuje wszystkich Słowian i Bałtów. Nazwa Perun oznacza uderzać. Stąd Perun znaczy tyle co "ten co uderza". Wiadomo, że ludy bałtyjskie czciły podobne bóstwo nazywając je po litewsku Perkunas, po staropolsku Parcunas. Uderzenie pioruna w wierzeniach ludów bałtyjskich i słowiańskich uświęcało dotknięty nim przedmiot. Drzewom i wzgórzom, gdzie następowały wyładowania atmosferyczne, przypisywano moc leczniczą, magiczną. W mitologii Słowian Perun- bóg piorunów zamieszkuje w dębie (drzewo święte).

Perun wzywany był przy zaprzysięganiu traktatów i umów. Zdaniem Thietmara z Meresburga, kronikarza saskiego z początków XI wieku bogowie słowiańscy lubili krew ludzi i zwierząt. Pełnił on jednak inną rolę. Trzeba nadmienić, że Perun ma swoje miejsce także w słowiańskich wyobrażeniach kosmicznych. Jest to mit mówiący o walce Peruna ze Złym. Mówi on o odwiecznej walce dobra ze złem. Perun spełniał rolę obrońcy ludzkości. Jest bogiem najwyższym, panującym na niebie. Utożsamiany był ze Słońcem. Polska kultura zachowała w pamięci walkę żmii ze Słońcem.

Weles

Weles lub Wołos -zapewniał płodność siłom przyrody. Powieść doroczna- najdawniejsza kronika ruska wspomina o nim jako "skotij bog", czyli bóg bydła. W czasie zawierania traktatu z Grekami w roku 971 "vsja Rus", wszystka Ruś, klęła się na to bóstwo. Gieysztor jednak wykazał, że bóstwo to ma zupełnie inne kompetencje: pod rokiem 907 zapisano, jak książę Oleg i jego mężowie wezwani do przysięgi "według prawa ruskiego klęli się na swój oręż i na Peruna swego boga i na Wołosa ..., i pokój został tak potwierdzony". Strona ruska przysięgała więc na obu bogów. Widzimy zatem, że zamiast opiekować się bydłem Weles spełniał funkcje gwaranta wszelkich przysięg. Różnice między Perunem a Welesem uwidaczniają się w przewidzianych dla nich rytuałach przysięgi.

Gieysztor pisze, że według porozumienia z roku 944, krzywoprzysiężca na Peruna - miał być ukarany własną bronią "nie obroni się własną tarczą i zostanie rozsieczon własnym mieczem..." Ci, co zaś nie dochowali przysięgi na Welesa, mieli być "wyzłoceni jak złoto"- śmiertelne cierpienia wywołane przez gruźlicę gruczołów chłonnych, powodującą żółtaczkę chorego. Ranga bóstwa u początku doby chrześcijaństwa była bardzo wysoka. O rozpowszechnieniu zaś kultu mogłyby zaświadczyć nazwy wielu miejscowości. Są więc Wołosacze i Wołosowicze oraz uroczyska leśne Wołosin i Wołosacz na Białorusi, góra Veles w Bośni jest i akcent polski- legenda o smoku Wołoszynie, która krążyła po Tatrach. Źródła czeskie z późnego średniowiecza podają, że występuje tam postać demoniczna zwana Veles współdziałająca z czartem i smokiem namawiająca do grzechu. Jeden z tekstów litewskich wskazuje, że siedzibą Velinasa były bagna.